Vóór de welvaart van de jaren 1950 en 1960 komt, is er nog een oorlog te verwerken. Totaal ontluisterd is Europa, als de Tweede Wereldoorlog is afgelopen, de Duitsers naar huis zijn en de balans kan worden opgemaakt. Ruim 40 miljoen Europeanen zijn omgekomen door oorlogsgeweld, honger en moord. De materiële schade is enorm en het immateriële leed is nauwelijks te overzien, al lijkt dat in de euforie na de bevrijding niet meteen overal duidelijk.

Tellen
Ontluisterd is ook Nederland, dat relatief méér dan andere landen onder de oorlog heeft geleden. Er worden ruim 200.000 doden geteld, waaronder méér dan de helft vermoorde Joden. Daarnaast zijn er vele duizenden gewonden en blijvend invaliden. En als we verder tellen: een half miljoen woningen is geheel of gedeeltelijk vernield, 20% van het landbouwareaal is onbruikbaar en de zware industrie is geroofd of vernietigd. De infrastructuur is grotendeels onbruikbaar en transportmiddelen zijn kapot of meegenomen.

MOBILITEIT....

De transportrevolutie die sinds de 19e eeuw in de Westerse wereld plaats vond, heeft ongekende mogelijkheden gebracht op het gebied van sociaal-economische ontwikkeling en maatschappelijke vooruitgang. "Zonder mobiliteit geen beschaving", stelt Auke van der Woud in zijn historische bestseller Een nieuwe wereld (Amsterdam, 2007). Maar net als na de eerste wereldoorlog dringt opnieuw het besef door, dat diezelfde mobiliteit ook een vernietigende kracht mogelijk maakt. De Blitzkrieg, de bombardementen op steden en hun burgers, de vernietigingskampen; ze waren er zonder modern transport niet geweest.

Logistieke mogelijkheden
Hetzelfde geldt overigens voor de uiteindelijke bevrijding. Met name de Amerikanen hebben in de oorlog een enorme transportmiddelenindustrie ontwikkeld en een overmacht aan logistieke mogelijkheden, waartegen de Duisters, maar ook de Japanners, uiteindelijk niet opgewassen zijn.
En na de oorlog krijgen infrastructuur en transport een hoge prioriteit bij de wederopbouw. Want zonder mobiliteit geen (nieuwe) beschaving...

meer over dit onderwerp:

• op de website van kamp Westerbork >>
• over Zadkine en het beeld 'De verwoeste stad' op de website van de Digitale school >>
• Het beeld 'De verwoeste stad' staat op de lijst van 100 topmonumenten van de Wederopbouwperiode. Naar de lijst op de website van de Rijkdsdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) >>