JAREN 1950: VRACHTZEILVAART VERDWIJNT
Tot in de jaren 1920 is in de vrachtvaart op de Nederlandse binnenwateren het zeilschip heer en meester. Daarna begint de motorisering; eerst aarzelend met zijschroef of opduwer, later met sterkere motoren. In de jaren 1950 verdwijnt de zeilende vrachtvaart vrijwel geheel van de Nederlandse wateren. Ook de toenmalige schipper van de tjalk Bruinvisch kiest in de jaren 1950 definitief voor de verbrandingsmotor. Foto: Gert Gort groter >>
HISTORIE
Eeuwenlang is in de vrachtvaart op de Nederlandse binnenwateren het zeilschip heer en meester. Rond 1900 varen er zo'n 20.000 zeilende vrachtschepen rond. Omstreeks 1920 begint de motorisering; eerst soms aarzelend met zijschroef of opduwer, later worden sterke motoren ingebouwd. Vaak worden dan ook de zeilen verwijderd.
In de jaren 1950 verdwijnt de zeilende vrachtvaart vrijwel geheel van de Nederlandse wateren. Rond 1960 zien we in Nederland nog hier en daar een zeilend bedrijfsvaartuig, maar het zijn de laatste der Mohikanen.
TJALK BRUINVISCH
Eén van de bekendste scheepstypen binnen de zeilende bedrijfsvaartuigen is de tjalk. Het type zélf is eeuwenoud, maar wordt in de 19e en 20e eeuw verder doorontwikkeld. Tot 1880 zijn tjalken van hout, daarna steeds vaker van ijzer en staal.
Ook de Bruinvisch, een Friese dektjalk, is van staal. Ze loopt in 1902 op de scheepswerf van Draaisma te Franeker van stapel. Het schip vaart met turf, stront, aardappelen, schelpen, vee en andere lading door heel Nederland.
Nadat in 1930 een motor met zijschroef was geplaatst, komt in 1951 een Kromhout gloeikopmotor achter in het laadruim te staan. Niet veel later haalt de schipper mast en zeilen er af en is de Bruinivisch een motortjalk geworden.
Na enkele succesvolle jaren in de bietencampagne, is het in 1964 echter afgelopen met de vrachtvaart.
TJALK BRUINVISCH ALS ERFGOED
In 1972 wordt het schip gekocht door de huidige eigenaar, Cees Dekker. Hij koopt een casco, alles is er af gesloopt. Met veel onderzoek en handarbeid maakt Dekker er weer een authentieke zeilende tjalk van. Hij verdient nu met de Bruinvisch z'n brood in de chartervaart, wat het behoud van zo'n schip op termijn zeer ten goede komt.
CULTUURHISTORISCHE WAARDE BRUINVISCH
De Bruinivisch representeert als tjalk een scheepstype dat meer dan vijftig jaar geleden beeldbepalend was op de Nederlandse wateren. De tjalk is bovendien typerend binnen de ontwikkeling van de Nederlandse scheepsbouw.
Omdat het uiterlijk en de relatie met het vroegere gebruik goed behouden zijn, is de "Bruinvisch" als Varend Monument® opgenomen in het Nationaal Register Varende Monumenten.
meer informatie over dit onderwerp >>